De waarde van beren op de weg

De waarde van beren op de weg

Je moet een beslissing nemen, en je schiet acuut in de stress door de beren die je op de weg ziet opdoemen. Alle scenario’s gaan door je hoofd, je bedenkt welke risico’s eraan verbonden zijn en wat er allemaal mis kan gaan. Maar wat nu als die beren op de weg je iets te vertellen hebben?

© Adobe Stock

‘Er is geen tijd voor. Er is geen geld voor. Dat hebben we nog nooit zo gedaan. Zijn we er wel klaar voor? Wat als het allemaal helemaal mis gaat? Natuurlijk gaat dit niet werken.’ Herken je ze? De redenen die je soms aandraagt omdat je denkt dat iets niet kan? Het is een natuurlijk mechanisme van mensen die aan iets moeten beginnen wat nieuw of heel uitdagend voor ze is.

Stress helpt te overleven

Het brein is ontworpen om gevaren in te schatten. Dat helpt ons evolutionair gezien om te overleven. Zeker mensen die hoogsensitief zijn, zijn er erg goed in, doordat zij meer en gedetailleerdere prikkels waarnemen, Oog in oog staan met een beer is levensgevaarlijk, dus kun je je maar beter voorbereiden. Een heel gezonde reactie dus, en de stoot stresshormonen die vrijkomt, helpt ons om te reageren.

Lees ook Over stress

Alleen is vandaag de dag de kans dat we werkelijk een beer of een ander beest tegenkomen, vrijwel nihil. Maar ons brein is daar door de eeuwen heen zó goed op getraind dat het niet in staat is het verschil te zien tussen een werkelijk gevaar (beer) en de gedachte aan mogelijk gevaar, zodat het dezelfde stressreactie in gang zet: alles op alert, alle antennes uit, klaar om te vechten, vluchten of bevriezen.

Het zit dus in de menselijke natuur om de risico’s en gevaren te bedenken, en alle scenario’s voorbij te laten komen. Maar het is de vraag of die bedachte scenario’s met alle gevaren en risico’s reëel zijn.

Waardevolle kwaliteit

Daar zit de crux. Beren op de weg zien kan een waardevolle kwaliteit zijn. Het betekent dat je het geheel overziet, dat je iets van alle kanten kunt bekijken, dat je in staat bent vooruit te denken en de mogelijke risico’s ziet zodat je ook over de mogelijke oplossingen kunt nadenken.

Maar gedachten aan mogelijk gevaar hebben de neiging met je op de loop te gaan. Ook en misschien wel juist bij hsp die diepgaand verwerken. Want er is altijd een nóg groter gevaar mogelijk, met nóg meer problemen en nóg vreselijkere uitkomsten. De kans is er dat je wordt meegezogen in al scenario’s met obstakels en bezwaren, met oplopende stress tot gevolg.

Self-fulfilling prophecy

Als de stress zo groot wordt, is het niet meer mogelijk om helder te denken en de oplossingen te bedenken. Een gedachte kan dan omslaan in piekeren en een overtuiging worden, die je ernstig beperkt in je mogelijkheden. ‘Het zal toch wel niet lukken’ en ‘dit is niet voor mij weggelegd’ zijn van die overtuigingen die je verhinderen om in actie te komen en een self-fulfilling prophecy kunnen worden. Als je gelóóft dat je het niet kunt, is de kans aanwezig dat je gelijk krijgt. ‘Zie je wel…’ Dan hebben de beren bij voorbaat gewonnen.

Lees ook De drijvende krachten bij stress, rouw en verlies

Terwijl die gedachten en overtuigingen naar alle waarschijnlijkheid helemaal niet écht waar zijn. Vaak zijn de beren op de weg alleen maar hersenspinsels, gedachten vanuit angst en emotie, die er de oorzaak van zijn dat mensen zich niet begrepen voelen. Vaak krijgen ze immers te horen dat ze ‘negatief’ zijn en ‘overal een probleem van maken’. En dat doen ze op dat moment ook. Met nóg meer stress en nóg meer bevestiging van hun overtuigingen tot gevolg.

Wanneer je echter in staat bent om de emoties, hersenspinsels en denkfouten te herkennen, kun je ze gaan vervangen door gedachten die wel kloppen. Dan kan ‘negatief’ omslaan in werkelijk realistisch en ‘overal een probleem zien’ in helpende feedback.

Grizzly of knuffelbeer?

Als je de achterliggende kwaliteit begrijpt van beren op de weg zien, ben je wellicht ook beter in staat om de beren zelf eens te bekijken. De berenmatrix van De regels en de rek is daarbij een leuke tool. Wat voor beer is het en wat is de impact? Is het een grizzlybeer, of is het een jong beertje dat alleen maar wil spelen? Misschien is het wel een knuffelbeer, of een wasbeer. De kans dat er een hongerige, bloeddorstige grizzlybeer op juist die weg staat te wachten om jou aan te vallen en te verslinden, is niet heel erg groot, dus er is realistisch gezien weinig reden om je daar druk over te maken.

Lees ook Zet jezelf af en toe even ‘uit’

Beren op de weg beter begrijpen geeft al veel minder stress, waardoor je weer rationeel kunt denken. Dat geeft je de mogelijkheid om de waarde ervan beter in te zetten. Want hoe reëel zijn je zorgen en belemmeringen? De grizzlyberen kun je waarschijnlijk wel schrappen. Uiteindelijk blijven er zorgen en belemmeringen over die reëel zijn, en waarvoor je oplossingen kunt bedenken.

Alle beren verzamelen

Wat ook werkt is om het eens helemaal om te draaien en juist alle beren te verzamelen, liefst de grizzlyberen: hoe zorg je ervoor dat je 100 procent zeker weet dat het niks wordt en dat alle rampen uitkomen? Wat heb je daarvoor nodig? Weet je echt heel zeker dat als je deze punten uitvoert je doel mislukt? Of is er nog een kans dat iemand je per ongeluk toch vraagt om je idee in te brengen? Of is er toch een zijweg die naar het doel leidt? Zie je nog gevaren, risico’s en een horde beren over het hoofd die de kans op mislukken garanderen? Sleep alle beren die je kunt bedenken erbij en daarmee alle redenen en mogelijkheden voor mislukking.

Als je alle denkbare problemen, obstakels en rampzalige uitkomsten hebt verzameld, zet dan al die ideeën één voor één om in het tegenovergestelde, dus positief geformuleerd. Kies hieruit de ideeën en oplossingen die de meeste kans van slagen hebben. Zo heb je niet alleen alle mogelijke obstakels in kaart gebracht, maar ook de realistische en kansrijke oplossingen. Blijken de beren op de weg toch je vrienden te zijn.

 

Kijk hier als je meer wilt weten over mij of hoe anderen de coaching hebben ervaren. Wil je informatie over de mogelijkheden, tarieven of een afspraak maken, neem dan contact op. Je krijgt altijd binnen 24 uur een reactie.