Emoties wegstoppen werkt niet, maar wat dan wel?

Emoties wegstoppen werkt niet, maar wat dan wel?

Bij rouw en verlies komen zoveel emoties kijken, dat het makkelijker lijkt om ze weg te stoppen. Lijkt, inderdaad. Want voor eventjes kan het misschien helpen, maar uiteindelijk geeft het wegstoppen van emoties nog veel meer stress. Emoties toelaten, benoemen en onderzoeken is lastig, maar juist dat zal je op de langere termijn helpen. Coaching helpt je bij die grote schoonmaak.

© Adobe Stock

Stress ontstaat wanneer er meer van je gevraagd wordt dan je denkt aan te kunnen. Dat is dus duidelijk het geval bij een verlies. Daarbij komen zoveel emoties kijken, dat je het gevoel kunt krijgen te worden overspoeld. Het zijn dus de emoties die de stress veroorzaken. En dat wekt weer nieuwe emoties op, en nog meer stress, en voor je het weet draai je rond in een vicieuze cirkel.

Het grappige is dat emoties universeel zijn, maar dat de heftigheid ervan afhangt van onze individuele gedachten en overtuigingen, onze persoonlijke herinneringen en onze eigen beleving. Waar de één vreselijk verdrietig of boos van wordt, is voor een ander van geen enkele betekenis. Waar de één meteen aan iemand ziet wat er scheelt, en die emotie zo sterk waarneemt dat hij/zij ‘m zelf kan voelen, wordt door een ander niet eens opgemerkt.

Emoties willen gehoord en gezien worden

Het zijn ook lastige krengen, emoties. Ze hebben de vervelende eigenschap je op de meest onverwachte en onmogelijke momenten te overvallen. Dat is ongemakkelijk, dat wil je niet, dus probeer je ze zo snel mogelijk te onderdrukken of weg te stoppen. Dat geeft niet, want alles zomaar laten lopen is ook niet handig. Maar je moet er wel op een later moment iets mee, want het is dan inderdaad eventjes weg, maar het is niet over. Je hebt je emoties in een laatje geparkeerd en daar liggen ze te wachten tot ze gezien en gehoord worden.

Emoties hebben namelijk een signaalfunctie: ze willen je iets zeggen. Boosheid kan bijvoorbeeld een signaal zijn dat iemand over je grenzen heengaat. Verdriet is een signaal dat je iets of iemand bent verloren die heel belangrijk voor je was. Frustratie kan een signaal zijn voor onzekerheid of onvrede. Stop je het weg of vermijdt je het, dan gaat het op enig moment mis.

Lees ook: Als emoties je overspoelen: go with the flow

Eén of twee van die lades dichthouden is nog wel te doen. Maar hoe meer van die laatjes je hebt, en hoe voller ze worden, hoe lastiger het wordt om ze allemaal dicht te houden. En dat geeft dus nóg meer stress. Een oude, niet verwerkte emotie kan bovendien worden getriggerd door een nieuwe gebeurtenis en zo versterkt tot uiting komen, als een duveltje uit een doosje. Want dat is wat er gebeurt als er een keer per ongeluk een laatje open gaat.
Kun je nagaan wat er gebeurt als alle laatjes vol zitten, of zelfs de hele kast omdondert? Dan wordt er nóg meer van je gevraagd….

Grote schoonmaak

Ik heb het al in diverse blogs gezegd: wegstoppen en vermijden van de emoties die horen bij rouw werkt niet. Je moet er iets mee. Maar ik snap ook wel dat dat makkelijker gezegd dan gedaan is. Sterker nog: ik weet er alles van. Ik heb ook meegemaakt dat alle laatjes open vlogen, dat de kast zo ongeveer explodeerde en ik werd bedolven onder alle zooi die ik dacht zo zorgvuldig te hebben weggestopt. Maar dat was dus niet zo. Het was uit het zicht, maar niet weg.

Lees ook Waarom ‘het een plekje geven’ niet werkt

Dat is nou precies waar coaching je bij kan helpen, want die laatjes uitzoeken en de zooi écht opruimen, hoef je niet alleen te doen. Het idee alleen geeft al stress: waar moet je in hemelsnaam beginnen? Samen gaan we kijken wat je hebt verzameld in die lades, wat het daar ligt te doen en wat je ermee moet.

Daarvoor moet je in contact komen met je emoties en gevoelens: er naar toe gaan in plaats van te vermijden en weg te stoppen. Dat is best een lastige opdracht, als je ze van jezelf flink moet zijn en niet mag (of durft) voelen. Want hoe doe je dat dan? Een coach kan je daarin begeleiden.

In bovenstaande video legt onderzoekspsycholoog Marc Brackett uit hoe belangrijk het is om jezelf permissie te geven te voelen en je emotie te labelen. Daarvoor moet je (leren) luisteren naar je lichaam. Want daar manifesteren emoties zich. Het is ook geen toeval dat we emoties vaak koppelen aan iets lijfelijks: een gebroken hart, vlinders in je buik, even de tanden op elkaar, een knoop in je maag, een last op je schouders.

Emoties, stress en het brein

Het zijn de lastige en ongemakkelijke emoties, zoals verdriet, boosheid, angst en afschuw, die de meeste stress geven. Dat komt doordat ze de amygdala activeren. De amygdala is een onderdeel van ons zoogdierenbrein, en wordt ook wel de ‘thermostaat voor mogelijke bedreigingen’ genoemd. Wordt de amygdala actief dan komt het lichaam in actie om te reageren op de bedreiging en treedt de stressrespons in werking.

Wat het extra lastig maakt, is dat ons brein het verschil niet kent tussen ‘echt’ gevaar en ‘ingebeeld’ gevaar. Daardoor worden ook gedachten over mogelijke gevaren (‘Als ik maar niet moet huilen, middenin de supermarkt’ of ‘Ik moet overeind blijven, want als ik instort, dan…’) door de amygdala als bedreiging behandelt. Die gedachten zijn ook weer prikkels die emoties oproepen.

Lees ook Verlies een grote factor voor stress

Wanneer we onszelf willen kalmeren komt de prefrontale cortex in het spel. Dit hersengebied kan de amygdala kalmeren – bijvoorbeeld door rustgevende en geruststellende gedachten – en zorgt zo voor de controle over je emoties. De prefrontale cortex is niet alleen van belang voor controle over je emoties, maar ook voor rationele beslissingen en handelingen, zoals plannen, doelgericht werken, organiseren en afleidbare prikkels onderdrukken.

Als de amygdala overspoeld wordt door heel veel emoties, raakt ook de prefrontale cortex ‘overwerkt’. Die kan het dan ook niet meer aan. Bij zulke overspanning, bijvoorbeeld in een rouwproces en in tijden van veel stress, is het niet ongewoon dat je niet meer helder kunt denken, je niet meer kunt concentreren, en dat je echt last krijgt van allerlei andere prikkels die gewoonlijk geen probleem zijn. Dat geeft frustratie, gevoelens van onmacht, in rondjes draaiende gedachten…. De stress wordt dus alleen maar groter.

Geef het beestje een naam

Als het wegstoppen niet werkt en alleen maar nog meer stress geeft, wat werkt dan wel? Daar komt de prefrontale cortex weer van pas. Dat rationele brein hebben we niet voor niets. Dat deel van ons brein stelt ons namelijk in staat om emoties te detecteren en te herkennen.

Uit onderzoek is gebleken dat een betekenis geven aan emoties door ze onder woorden te brengen – een taak van de prefrontale cortex – de amygdala kalmeert. Dus: als we in woorden denken aan een emotionele ervaring, zijn we bezig een emotionele ervaring te verwerken en verminderen we de lading. Door je negatieve emoties en gevoelens alleen maar te benoemen, blijk je dus in staat te zijn een rem te zetten op de emotie zelf en daardoor neemt de stress af.

De volgende stap is dus om emoties en gevoelens te herkennen en te benoemen. De vraag ‘hoe voel je je?’ is immers niet te beantwoorden als je niet weet wát je voelt. En pas als je weet wat je voelt, kun je ook je behoefte aangeven. Als boosheid het signaal is dat iemand over je grenzen heen gaat, zal je dat eerst moeten begrijpen voordat je kunt aangeven waar je grenzen liggen.

Vele kleuren en nuances

Om er vervolgens het juiste label aan te hangen, moeten we de diepte in. Emoties en gevoelens hebben namelijk heel veel lagen. Als we alleen al kijken naar ‘boosheid’, dan zijn daar tientallen nuances in. Het ene boos is het andere niet.

Het helpt om onderscheid te maken tussen de verschillende tinten en soorten, zoals teleurstelling, afkeer, irritatie, frustratie, woede, je beledigd voelen, furie, verontwaardigd, wrok, toorn, wrevel, verbolgen, geërgerd, verbitterd, opstandigheid, vijandigheid, haat. Die nuance van boosheid benoemen en er een label aanhangen – ‘ik voel vijandigheid’ – maakt al dat de heftigheid afneemt. Het is gezien, gehoord, erkend. De prefrontale cortex kan beginnen met opruimen.

Naar je emoties en gevoelens toe gaan is hartstikke eng. Je weet immers niet wat je allemaal tegenkomt en wat dat met je zal doen. En als je dan het beestje een naam hebt gegeven, wat dan? Daar kan coaching je bij helpen. Online coaching is daarbij net zo effectief als live. Een kennismakingsgesprek kost je niets.
Als je zo’n kennismakingsgesprek nu aanvraagt via Coachfinder, krijg je er een handig e-book bij en maak je kans op gratis coaching.

 

Kijk hier als je meer wilt weten over mij of hoe anderen de coaching hebben ervaren. Wil je informatie over de mogelijkheden, tarieven of een afspraak maken, neem dan contact op. Je krijgt altijd binnen 24 uur een reactie.