Het belang van aandacht schenken aan je verlies

Het belang van aandacht schenken aan je verlies

De pijn en het verdriet van rouw en verlies zijn niet fijn. Daarom zijn veel mensen geneigd het zo snel mogelijk achter zich te laten: ‘het een plekje geven’, rug rechten, je haaks houden en doorgaan. Juist dat leidt tot stress, want de pijn ontwijken en verdringen kost enorm veel energie. Aandacht schenken aan het verlies is niet gemakkelijk, maar blijkt uiteindelijk wel de beste optie.Na een verlies – welk verlies dan ook – heb je rouwarbeid te verrichten. Alle vier de rouwtaken – het verlies erkennen, de pijn ervaren en doorleven, je aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid en herinneren en opnieuw gelukkig worden – zijn even belangrijk. Ook al lopen ze dwars door elkaar heen, je moet ze wel alle vier doorlopen om verder te kunnen. Dat is zwaar werk, dat meestal niet in een paar weken gefikst is. Integendeel, rouw na een verlies kan jaren duren. Dat betekent niet dat je er al die tijd dagelijks last van hebt. Niet als je er aandacht aan schenkt tenminste.

De drie bomen

Rouwdeskundige Manu Keirse illustreert het belang van aandacht schenken aan je verlies met een sprookje over drie bomen, die alle drie in een hevige storm een tak waren kwijtgeraakt. De drie bomen waren elk op een andere manier met hun verlies omgegaan.

De eerste boom rouwde na jaren nog steeds om zijn verlies en zei ieder voorjaar als de zon hem uitnodigde om te groeien: ‘Nee, dat kan ik niet want ik mis een belangrijke tak.’ De boom was klein gebleven en stond in de schaduw van de andere bomen. De zon drong niet meer tot hem door. De wonde was duidelijk zichtbaar: het was het hoogste punt van de boom. Hij was niet meer verder gegroeid.

De tweede boom was zo geschrokken van de pijn dat hij snel had besloten om het verlies te vergeten. Hij was moeilijk te vinden, want hij lag op de grond. Hij had zijn greep op de aarde verloren en een storm had hem doen omwaaien. De plek van de wonde zat verstopt achter een berg vochtige bladeren.

De derde boom was ook erg geschrokken van de pijn en de leegte van zijn lijf, en hij rouwde om zijn verlies. Het eerste voorjaar, toen de zon hem uitnodigde om te groeien, had hij gezegd: ‘Dit jaar nog niet’. Toen de zon het tweede voorjaar weer terugkwam met de uitnodiging, had hij gezegd: ‘Ja, zon, verwarm mij. Mijn wonde heeft warmte nodig, opdat ze weet dat ze erbij hoort.’ Toen de zon het derde jaar weer terugkwam, sprak de boom: ‘Ja zon, laat mij groeien. Ik weet dat er nog zoveel te groeien is.’ De derde boom was ook moeilijk te vinden, zo groot en sterk was hij geworden, met zijn dichtgegroeide wonde badend in het warme zonlicht.

Rouw en verlies zijn niet zichtbaar

De parabel van Manu Keirse maakt een paar dingen duidelijk. Eén ervan – niet zo expliciet genoemd – is dat rouw en verlies niet altijd zichtbaar zijn. De boom is een tak kwijt, maar mensen die dat niet weten, valt het misschien ook niet op. Het kenbaar maken kan dus wel belangrijk zijn om de omgeving te laten begrijpen wat er aan de hand is. Ook dat is ‘aandacht geven’ aan het verlies: je maakt de wond zichtbaar.

Lees ook Een stukje van mijn hart

Mensen kunnen ervan schrikken, want niemand wordt graag met ellende geconfronteerd; dat is maar eng. Maar als je niets zegt en je dus maar groot probeert te houden, kunnen anderen er ook geen rekening mee houden. En waarom zou je dat onmogelijk maken? Als je jezelf een aansteller vindt door aan te geven dat je rouwt, is dat alleen al een reden om eens bij een coach langs te gaan, want dan kunnen er overtuigingen spelen die je ernstig belemmeren.

Ook als het verlies al eventjes geleden is, kun jij nog steeds die pijn voelen, hartstikke moe zijn (rouwarbeid ís hard werken!) en bij vlagen erg emotioneel zijn. Dat is normaal. Geef in je omgeving aan dat het inderdaad al even is geleden, maar dat je het nog altijd voelt, dat je wond nog niet is geheeld, waardoor je soms misschien even wat tijd voor jezelf nodig hebt. Neem en gun jezelf die tijd, want die heb je nodig.

Niet meer dezelfde

Wat ook duidelijk wordt uit het verhaal van Keirse, is dat die bomen niet meer dezelfde zijn na het verlies van hun tak. Ze staan nog op dezelfde plaats, zien er nog hetzelfde uit, maar er is iets wezenlijks veranderd. Die tak is immers weg en die groeit nooit meer aan. De boom moet zich aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid: óók een belangrijke rouwtaak.

Zonder die tak was de boom niet geweest wat ie nu is, maar door het verlies verandert de balans. Dat is wennen en aanpassen kost tijd en energie. Maar het kan ook nieuwe mogelijkheden en nieuwe inzichten geven. Andere takken en bomen krijgen ruimte, licht, water.

Lees ook Rouw blijft altijd bij je

De foto bij dit artikel is van een boom vlak achter mijn tuin, waar we onlangs een paar takken af hebben moeten halen. Je ziet dat de boom al eerder een grote tak is verloren, maar dat het litteken een karakteristiek onderdeel is geworden van deze eik. Het hoort bij deze boom, die zich er niet door heeft laten weerhouden verder te groeien. Door die verloren tak kreeg de boom juist meer licht en water, waardoor hij kon groeien (en er nieuwe, kleinere takken ontstonden die vervolgens jammer genoeg ook weggehaald moesten worden). En de bomen en struiken om hem heen ook. Die hebben trouwens ook een paar seizoenen nodig gehad om wennen aan het nieuwe evenwicht, maar nu floreren ze als nooit tevoren.

Tijd heelt de wond niet

Wat Manu Keirse ook duidelijk maakt, is dat tijd de wond niet heelt. Dat moet je zelf doen, door het niet alleen bewust de tijd te géven die het nodig heeft, maar vooral ook de aandacht. Een snee in je vinger heelt ook niet vanzelf. Die moet je schoonhouden, ontsmetten, desnoods laten hechten, er een pleister op plakken of een verbandje omheen doen. Aandacht schenken en verzorgen dus. Doe je dat niet, dan kan die snee lelijk gaan ontsteken, met alle complicaties vandien.

Lees ook Waarom ‘het een plekje geven’ niet werkt

De ene wond heelt sneller en mooier dan de andere, maar realiseer je dat er geen tijd voor staat. Een diepe, rafelige wond kan echt heel lang nodig hebben. Je kunt het niet versnellen of overhaasten, je kunt er wel voor zorgen dat het mooi heelt. Dat moet je zelf doen, maar je hoeft het niet allemaal alleen te doen. Rouwbegeleiding en coaching kunnen echt ontzettend helpen.

En ja, het verzorgen kan ontzettend prikken en vreselijk pijnlijk zijn, maar het is wel nodig, zodat de wond kan helen en er een mooi litteken ontstaat. Dat litteken draag je altijd bij je, het herinnert je altijd aan die snee – het verlies – maar als je de verse wond goed verzorgd hebt, is het niet meer dan dat: een litteken. Zo werkt het met rouw en verlies ook.

Hoe dan?

Maar hoe doe je dat dan, het verlies aandacht geven? Door goed voor jezelf te zorgen en jezelf toe te staan pijn en verdriet te hebben (de tweede rouwtaak), in plaats van er overheen te stappen en het te negeren. Door het er te laten zijn in al zijn facetten, met alle verwarring en emoties die erbij horen.

Lees ook Als emoties je overspoelen: go with the flow

Vooral de emoties en het aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid kosten veel energie, maar het onderdrukken, negeren of vermijden kost op termijn nóg meer energie. Soms voel je het even niet, dat is oké. Gebruik die momenten om op adem te komen. Soms slaat het ineens weer keihard toe en word je overrompeld. Ook dat is normaal. Een coach kan je helpen die emoties te onderzoeken en te duiden, zodat je er beter mee om kunt gaan.

Praat erover (en blijf dat doen, ook als het je verdrietig maakt) en zet wat je hebt verloren in het licht. Sta jezelf toe ook van het leven te mogen genieten zonder diegene die je zo mist. Erken en ervaar dat je niet degene zou zijn die je nu bent zonder wat die ander je allemaal heeft gebracht.

De eerste week dacht ik de hele tijd: wat ontzettend verdrietig dat je er niet meer bent. Maar daarna draaide het ineens om in: wat fijn dat je er was….

Liesbeth Kamerling over haar overleden broer Antonie – in Jan

Ik vond het mooi om te lezen hoe de moeder van Antonie Kamerling, die tien jaar geleden uit het leven stapte, praat over haar verlies. ‘Blij verdrietig’ noemen haar andere kinderen het. Uiteraard heeft zij vreselijk veel pijn, natuurlijk mist ze haar zoon elke dag, maar ze is vooral dankbaar voor wat ze heeft gehad. “Ik heb hem 44 jaar bij me mogen hebben.”
Het fragment komt uit het magazine Jan, dat sprak met de broer en zussen van Kamerling.

Licht en warmte

En zo komen we terug bij de drie bomen. De boom die zijn rouw en verlies erkende en de wond warmde in de zon, zodat die heelde tot een mooi litteken, werd er sterker door. Die boom besefte dat de wond er niet zou zijn zonder de tak en hij daardoor was gevormd. Door de wond aandacht te geven, kon de boom verder groeien en zich ontwikkelen, mét zijn litteken.

Natuurlijk doet een verlies pijn. Heel veel zelfs. En rouwen is niet gemakkelijk. Maar door het aandacht te geven en te verzorgen, de zon en de warmte toe te laten, de wonden liefdevol te laten helen, hoeft het je er niet van te weerhouden verder te leven en te groeien op een manier die jou past. Wil je daar hulp bij? Een kennismakingsgesprek om te kijken wat rouwbegeleiding en coaching voor je kan betekenen, is gratis.

 

Kijk hier als je meer wilt weten over mij of hoe anderen de coaching hebben ervaren. Wil je informatie over de mogelijkheden, tarieven of een afspraak maken, neem dan contact op. Je krijgt altijd binnen 24 uur een reactie.