Gevoelig verlies

Over hsp

Hoogsensitieve mensen ervaren de wereld op een intensere manier. Vanwege de diepgaande verwerking en beleving van emoties zijn HSP gevoeliger voor stress en hebben ingrijpende gebeurtenissen een grote impact. Aandacht voor hoogsensitiviteit is daarom geen overbodige luxe bij stress en verlieservaringen.

© Adobe Stock

Hoogsensitiviteit is al zo oud als de mensheid. Het werd ruim honderd jaar geleden al beschreven door Carl Jung. De term ‘Highly Sensitive Person’ (HSP) werd echter pas voor het eerst in 1992 genoemd door de Amerikaanse psycholoog Elaine Aron. Zij beschrijft hoogsensitiviteit als een persoonlijkheidskenmerk dat bij circa 20 procent van de mensen voorkomt. Volgens de definitie van Aron heeft de HSP een gevoeliger zenuwstelsel, is hij zich meer bewust van subtiliteiten in zijn omgeving en is hij sneller overweldigd in een prikkelrijke omgeving. Wat zij echter als de belangrijkste eigenschap van hoogsensitiviteit ziet, is dat HSP prikkels en emoties op een diepgaandere manier verwerken. Dat komt door de activiteit van de hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor de verwerking van zintuigelijke prikkels en emoties.

Aron omschrijft vier kenmerken van hoogsensitiviteit aan de hand van de afkorting DOES: Diepere verwerking, Overprikkeling, Emotionele en Sensorische gevoeligheid. Volgens Aron nemen hooggevoelige mensen niet alleen meer waar, maar ervaren ze ook meer en intenser emoties dan de meeste mensen. Verdriet, boosheid en teleurstelling – de basisemoties die optreden bij verlies – worden sterk beleefd en zijn door hun heftigheid lastig te verwerken.

Diepere verwerking betekent dat HSP tijd nodig hebben om die grote hoeveelheden prikkels en emoties te verwerken. Ze kunnen dus relatief lang met emoties bezig zijn door de hoeveelheid en intensiteit ervan. Daardoor zijn HSP doorgaans ook gevoeliger voor stress en burnout. De hoeveelheid en intensiteit van prikkels en emoties kan zo overweldigend zijn dat HSP geneigd zijn in hun hoofd te gaan zitten, emoties weg te redeneren of analyseren of hun emoties soms compleet uit te schakelen. Dat is jammer, want emoties hebben ook een signaalfunctie.

Uit diverse onderzoeken is gebleken dat hoogsensitiviteit is aangeboren en te maken heeft met een andere werking van de hersenen. Daarin zijn gebieden actief die verantwoordelijk zijn voor de verwerking van prikkels: de insula. De insula maken onderdeel uit van het limbische systeem en zijn betrokken bij emoties, empathie, motivatie, genot en het bewustzijn van de omgeving. In hersenscans van HSP is te zien dat de insula vaker ‘oplichten’ en dus een sterkere werking hebben. De sterkere werking van de insula laat HSP niet alleen hun eigen innerlijke staat beter voelen, maar maakt ook dat ze zintuigelijke waarnemingen en de gevoelens van anderen sterker oppikken en ervaren.

HSP hebben niet alleen sterke emoties door een gevoeliger zenuwstelsel. Door de voorkeur voor de rechterhersenhelft is ook hun gevoelsleven doorgaans sterk ontwikkeld. Ze hebben een rijke innerlijke gevoelswereld, voelen zich verbonden met de wereld en de mensen om hen heen. Valt daaruit iets of iemand weg waarmee een hechte verbondenheid is, dan komt dat verlies dubbel zo hard binnen.

Ik maak een rouwproces veel heviger en intenser mee, ik leef als het ware voor tien

Actrice Marian Mudder (in Psychologie Magazine)

De vele prikkels en daarmee samenhangende intense emoties kunnen tot overprikkeling leiden. Bij overprikkeling functioneren de psychische functies minder. Die psychische functies zijn onder meer het bewustzijn, denken, geheugen, de wil en de emoties. Bij overprikkeling wordt dus ook het verwerken van emoties lastiger.

Hoogsensitiviteit is dus geen aandoening die met een pilletje of therapie te genezen is; het is een persoonlijkheidskenmerk dat in geval van stress, rouw en verlies van enorme betekenis kan zijn, omdat het verwerken van heftige emoties heel anders is bij HSP. Coaching met gedegen kennis van zowel stress, rouw als hoogsensitiviteit is dus belangrijk.

Kijk hier als je meer wilt weten over mij of hoe anderen de coaching hebben ervaren. Wil je informatie over de mogelijkheden, tarieven of een afspraak maken, neem dan contact op. Je krijgt altijd binnen 24 uur een reactie.