Van het ene eilandje naar het andere

Van het ene eilandje naar het andere

Het verlies van hun pasgeboren kindje kostte hen bijna hun huwelijk. Zij was lamgeslagen door de pijn van het verlies en kon niet stoppen met huilen, terwijl hij zich vol op zijn werk stortte en geen traan liet. Rouwen doet ieder op zijn eigen manier en in zijn eigen tempo, varend in zijn eigen bootje tussen de eilanden van verlies en herstel.

“Ik wou dat hij praatte en zijn gevoelens uitte, maar dat kon hij niet”, vertelde ze. “Ik voelde me vreselijk eenzaam in mijn verdriet. Het was alsof we steeds verder uit elkaar dreven. Pas veel later bleek dat hij wel degelijk praatte en huilde, maar niet met mij. Hij wilde mij niet ook nog eens belasten met zijn verdriet, maar daardoor dacht ik dat het hem niks deed en werd ik steeds bozer. We zijn elkaar bijna kwijtgeraakt in ons verdriet.”

Ieder rouwt op zijn manier

Rouw na een verlies is geen wandeltocht over een rechte, strak geplaveide weg. Was het maar zo simpel en overzichtelijk. Rouw is een tocht in een klein bootje over een soms vlakke, soms woeste zee, van het ene eilandje naar het andere. In dat bootje zit je alleen, maar wel omgeven door andere bootjes. Soms kun je gelijk op varen, in hetzelfde tempo, en leg je aan bij dezelfde haven.

Lees ook Over verlies

De kans is echter groot dat je samen tegelijkertijd niet op dezelfde plaats bent. Je manier en tempo van rouwen is sterk afhankelijk van je veerkracht en hoe je met tegenslagen omgaat en dat is weer afhankelijk van onder meer je opvoeding, je karakter, eerdere ervaringen en van factoren als werk, de beschikbaarheid van vrienden en kennissen, de mate van steun die je ervaart. Dat is voor iedereen anders.

Verlies en herstel

Als je iets of iemand dierbaars bent verloren, moet je daarin een weg zien te vinden, terwijl je eigen leven en dat van de mensen om je heen doorgaat. Aan de ene kant heb je tijd en ruimte nodig voor het verdriet, en aan de andere kant vraagt het dagelijks leven aandacht. Dat is een voortdurende slingerbeweging tussen de eilanden van verlies en van herstel.

Het rouwtakenmodel van William Worden (erkennen en accepteren – doorleven van de emoties – aanpassen aan de nieuwe situatie – herinneren en opnieuw verbinden) speelt zich af op beide eilandjes.

Lees ook Waarom ‘het een plekje geven’ niet werkt

Op het eiland van verlies liggen het doorleven van de pijn en het gemis, het vermijden van veranderingen, de herinneringen en de doorgaande band. Op het eiland van herstel liggen de aandacht voor veranderingen, het vermijden van rouw, de afleiding, de herdefiniëring van relaties en je eigen identiteit en het oppakken van nieuwe dingen.

Mannen zijn vaak wat meer gericht op de herstelkant, vrouwen wat meer op de verlieskant, maar dat is niet in steen gebeiteld. Soms is het ook compleet andersom.

Een slingerbeweging

Het idee van de slingerbeweging tussen de eilandjes van verlies en herstel is afkomstig uit het duaal procesmodel van Margaret Stroebe en Henk Schut. Dat gaat ervan uit dat rouw steeds in beweging is. Soms ben je bezig met het verlies, soms ben je bezig met het herstel. Aan de ene kant sta je voor de taak om de realiteit van het verlies aan te nemen, aan de andere kant sta je om de realiteit van het veranderde leven aan te nemen.

Het ene is niet beter of slechter dan het andere; het gaat om het evenwicht ertussen. Gezond rouwen is heen en weer bewegen tussen verlies en herstel.

Gestrand

Soms zit je wat langer aan de verlieskant, soms wat langer aan de herstelkant. Soms heb je een speedboot tot je beschikking, soms een roeibootje. Soms zit je samen op hetzelfde eilandje, soms zit ieder op een ander eilandje, soms in het zicht, soms ieder aan een andere kant, met bergen er tussen.

Beide kanten zijn belangrijk, maar soms is de ene kant meer belangrijk dan de andere. Overleven, doorgaan en afleiding zoeken in bijvoorbeeld werk of uitgaan zijn nodig, want alleen maar met het verlies bezig zijn is doodvermoeiend. Dat hou je niet vol. Blijven steken aan de herstelkant echter geeft op termijn ook enorm veel stress.

Aandacht geven aan het verlies en de pijn is ook belangrijk. Het is er en gaat niet vanzelf weg. Dat ontkennen, of doen alsof het er niet is, brengt het gevaar met zich mee dat je er op enig moment bovenop knalt met je bootje en lek slaat. Niet aan te bevelen. Net zo min als wanhopig proberen tegen de stroom in te roeien om maar weg te blijven van het ene of het andere eiland. Dat hou je niet eindeloos vol. Die stroom is sterker.

Lees ook ‘Doen alsof’ lost je verdriet niet op

Soms is er veel tijd nodig om van het ene naar het andere eiland te varen. Bijvoorbeeld omdat er eerst een lange tijd van herstel nodig is om het verlies onder ogen te zien en te kunnen dragen. Dat kan maanden maar soms ook jaren duren.

Overtuigingen

Er is dus geen goed of fout, maar te lang vastzitten op één van de eilandjes leidt geheid tot problemen. In het voorbeeld dat ik aan het begin noemde, zat de vrouw vast op het verlieseiland, terwijl de man op het hersteleiland was gestrand. Haar gevoel dat ze steeds verder uit elkaar dreven, klopte als een bus.

Dat beiden vastzaten op hun eilandjes lag voor een groot deel aan wat ze van huis uit hadden meegekregen. Hij had geleerd dat mannen niet horen te huilen en sterk moeten zijn, en was groot gebracht met de overtuiging ‘niet lullen maar poetsen’, dus dat deed hij. Uit liefde en zorg voor haar wilde hij haar niet lastig vallen met zijn verdriet, terwijl zij daar nou juist zo’n behoefte aan had.

Lees ook De drijvende krachten bij stress, rouw en verlies

Zij had geleerd dat je niet om aandacht moet vragen en dat je het zelf moet kunnen oplossen, dus sprak ze haar verlangen niet expliciet uit. Ze was bang dat ze op het hersteleiland haar kindje zou ‘vergeten’ en klampte zich vast aan het verlies.

Pas toen dit stel besefte dat ze beiden die tijd nodig hadden op hun respectievelijke eilandjes, en dat ze ieder op hun manier omgingen met het verlies van hun kind, kwamen ze elkaar weer tegen – op een klein eilandje in het midden – en konden ze hun ervaringen delen en de intimiteit weer aangaan. Zij kon daardoor ook voorzichtig oversteken naar het herstel, terwijl hij het aandurfde om naar de verlieskant te gaan. Allebei in hun eigen bootje, allebei in hun eigen tempo, maar wel in verbinding.

Reisbegeleiding

Coaching kan op veel manieren helpend en ondersteunend zijn na een verlies. Je zou het kunnen zien als reisbegeleiding door een professionele gids. Je naasten hebben immers hun eigen rouwproces, en zitten vrijwel zeker op een andere plaats in hun proces dan jij, maar dat betekent niet dat je het alleen hoeft te doen.

Lees ook Over coaching

Een coach heeft kennis van zaken, begrijpt hoe rouw werkt en weet wat er op de eilandjes te vinden is. Samen kijken waar jouw bootje zich bevindt, in welke staat je bootje is, naar wat je allemaal bij je hebt aan ballast (overtuigingen, ervaringen, eerdere verliezen) en hulpbronnen, en soms een beetje bijsturen, kan je net dat zetje geven om in beweging te komen, de balans te vinden en je reis op een veilige manier te vervolgen.

 

Kijk hier als je meer wilt weten over mij of hoe anderen de coaching hebben ervaren. Wil je informatie over de mogelijkheden, tarieven of een afspraak maken, neem dan contact op. Je krijgt altijd binnen 24 uur een reactie.