Wie ben je nog als je je werk verliest?

Wie ben je nog als je je werk verliest?

Je werk verliezen; dat heeft meer impact dan je misschien denkt. Het verlies van werk – of dat nu door ontslag uit een vaste baan is, een niet-vrijwillig pensioen, je winkel die je moet sluiten of doordat je grootste klant zijn opdracht intrekt – is een ingrijpende gebeurtenis, die ook een vorm van rouw veroorzaakt. Verdriet, boosheid, onmacht, onzekerheid, frustratie, stress: ze komen allemaal om de hoek kijken.

Het is ook niet zo raar dat het verlies van werk ongeveer dezelfde reacties losmaakt als het verlies van iemand uit je omgeving. Werk is van grote betekenis en het verlies ervan staat maar liefst twee keer (ontslag en pensioen) in de top 10 van meest ingrijpende levensgebeurtenissen. Gemiddeld ben je er veertig uur in de week mee bezig, een uur of acht per dag. Voor veel mensen betekent dat dat ze méér tijd besteden aan hun werk dan aan hun gezin, vrienden of hobby’s.

Lees ook Verlies een grote factor voor stress

Niet alleen is werk een bron van inkomsten, het is ook een bron van zingeving, van sociale status en contacten, van waardigheid, van identiteit. Je werk bepaalt mede wie jij bent. Kijk alleen al eens naar hoe je jezelf voorstelt aan iemand. Afhankelijk van de gelegenheid en het gezelschap volgt na je eigen naam meteen wie of wat je nog meer bent: ‘Ik ben Natascha en ik ben coach’, ‘Ik ben Moniek en ik ben de dochter van Piet’, ‘Ik ben Bert en ik ben de man van Chantal’. De relatie is onderdeel van wie je bent, van je identiteit. Valt dat weg, dan verandert het systeem en jouw plaats daarin. En dat geldt dus ook voor werk, voor je beroep. Dat hoort bij je en als je het kwijt raakt, verlies je ook (hopelijk tijdelijk) dat stukje van jezelf. Je bent dan ineens niet meer de accountmanager, de chef-kok, de geluidstechnicus, de chef werkplaats, de reisorganisator, de winkelier die je tot dan toe was.

ONTSLAG – DAT IS ALSOF JE HUWELIJK STRANDT

Bij elk verlies is de relatie cruciaal voor wat het met je doet. Hoe belangrijker, waardevoller of hechter de relatie, des te groter het gevoel van rouw en verlies. Immers: rouw is de achterkant van verbinding, de prijs die we betalen voor liefde. Verlies je werk dat weinig zinvol en bevredigend was, dan ben je waarschijnlijk ook niet zo geraakt. Maar verlies je werk dat veel voor je betekende, dat je met bevlogenheid deed, waar je veel voldoening uit haalde, met fijne collega’s om je heen, dan is de kans groot dat het verlies daarvan je diep raakt.

Veerkracht

Ontslagpsycholoog Janske van Eersel doet onderzoek naar de gevolgen van werkverlies en ontdekte onder meer dat de kwaliteit van werk een grote rol speelt in de rouwervaring. Van Eersel ontwikkelde de werkverlieslijst, waarmee je kunt ‘meten’ hoe ernstig de rouwklachten zijn na verlies van werk.

Uit het onderzoek van Van Eersel bleek onder meer dat de manier waarop je werk verliest van belang is. “Onrechtvaardigheid en onverwachtheid – bijvoorbeeld door ziekte, een reorganisatie of faillissement – maken het verlies zwaarder en moeilijker”, vertelde ze in de masterclass WerkVerlies die ik bij haar volgde. “Verlies van werk kan een voedingsbodem zijn voor gecompliceerde rouw, wat weer een bron kan zijn voor burn-out of depressie.”

Lees ook Over verlies

De meeste mensen hebben de veerkracht om er goed – of zelfs beter – uit te komen, maar zeker in coronatijd, waarin er al veel meer stress en onzekerheden zijn, kan het moeilijk zijn die veerkracht op te brengen. “Werken aan rouw en het erkennen ervan is daarom belangrijk, ook bij werkverlies”, onderschrijft Van Eersel. “Veel hangt af van hoe mensen in het algemeen omgaan met tegenslagen, maar de omstandigheden en de steun vanuit de omgeving maken veel verschil.” Hulp zoeken bij een psycholoog, therapeut of coach kan zeker iets toevoegen.

Afscheid nemen

Goed afscheid nemen van je werk is volgens Van Eersel net zo belangrijk als goed afscheid nemen van een dierbare. Als dat om praktische redenen niet mogelijk is, kan een eigen ritueel om alsnog op je eigen manier afscheid te nemen al heel helpend zijn. Een rouwcoach kan je daarbij helpen.

ONTSLAGEN VIA ZOOM: GEEN ‘WALK OF SHAME’ MEER

Ook de rol van je omgeving is belangrijk. Jouw verlies van werk heeft namelijk ook zijn weerslag op de mensen om je heen, net als het verlies van een dierbare. Ineens zit je thuis in plaats van op je werk, en voel je je boos, verdrietig, gefrustreerd en nutteloos.

Voor je omgeving is misschien niet erg duidelijk wat het verlies van werk met je doet. Dat iemand rouwt om een dierbare, dat begrijpen mensen wel. Maar werk? Het gevolg is vaak dat het verlies niet als zodanig erkend wordt. ‘Je kunt nu lekker uitslapen en van de zon genieten. Had je nu niet even de vaatwasser kunnen leegruimen terwijl je de hele dag thuis bent? Ben je al aan het solliciteren? Ach, er komt wel weer iets op je pad!’ Een rouwende heeft daar niet veel aan, integendeel: die voelt zich waarschijnlijk nog verdrietiger, bozer of waardelozer. Bovendien heeft hij of zij al de handen vol. Rouwen ís hard werken – ook al is het niet zichtbaar – en kost tijd.

Wat is van waarde?

Net als bij rouw na het verlies van een dierbare komen ook bij verlies van werk verschillende emoties en gevoelens om de hoek kijken. Om het goed te kunnen verwerken is van belang om die emoties en gevoelens ook te erkennen en ze niet krampachtig te vermijden door als een zak hooi voor de tv te hangen of juist als een kip zonder kop activiteiten te ondernemen om maar bezig te zijn.

Lees ook Emoties wegstoppen werkt niet, maar wat dan wel?

Wat bij verlies van werk goed kan helpen, is volgens Van Eersel om bezig te zijn met nuttige, waardevolle, zinvolle activiteiten. “Bezig zijn om het bezig zijn of op de bank hangen om het hangen, dat werkt meestal niet zo goed. Maar iets doen waarbij je je nuttig voelt, wat dan ook, helpt wel. Je kunt denken aan vrijwilligerswerk waarbij je voor anderen zorgt, maar ook aan tuinieren, opruimen, een kastje timmeren, de hond van de buren uitlaten. Lummelen kan ook heel nuttig zijn als het bewust ontspannen is. De zon op je gezicht voelen of eindelijk eens dat ene boek lezen, kan ontzettend waardevol en nuttig zijn.”

Lees ook De drijvende krachten bij stress, rouw en verlies

Uitzoeken en ontdekken wat jouw waarden zijn, en op basis daarvan doelen stellen, kan veel brengen, ook als je weer op zoek gaat naar werk. Maar dat is pas de derde of vierde stap in het rouwproces. Op verhaal komen (letterlijk, want wat is er nu eigenlijk allemaal gebeurd?), het onder ogen zien van de realiteit (dat is niet hetzelfde als accepteren of goedkeuren) en het integreren van het verlies hebben de eerste prioriteit.

Hulp van een coach na verlies van werk kan je veel stress schelen en kan voorkomen dat je vastloopt in het rouwproces, met alle mogelijke gevolgen van dien.

 

Kijk hier als je meer wilt weten over mij of hoe anderen de coaching hebben ervaren. Wil je informatie over de mogelijkheden, tarieven of een afspraak maken, neem dan contact op. Je krijgt altijd binnen 24 uur een reactie.